Geoturystyka

Relacje z podróży - Europa

Okolice Litmanowej - atrakcje geoturystyczne

÷Słowacja, Kotlina L’ubovniaňska

Położenie geograficzne

2 Obszar objęty niniejszym opracowaniem to północna część Kotliny L'ubovniaňskiej, leżącej na północnych krańcach Słowacji. Północno - zachodnia granica opiera się o Spiską Magurę, a północno - wschodnią stanowi L'ubovniaňska Vrchovina. Na południu obszar Kotliny L'ubovniańskiej ograniczają Levoćske Vrchy.
Administracyjnie Litmanova leży w granicach okresu Stara L'ubovňa, będącego częścią większej jednostki podziału terytorialnego jakim jest Presovský Kraj. Inne miejscowości w okolicy to: Kamienka, Hniezdne, Jarabina, Hraničné, Kremná, i Stara L'ubovňa.

Morfologia terenu

3Obecnie obszar ten ma charakter pagórkowaty, choć generalnie jest kotliną ograniczoną ze wszystkich stron dość stromymi wzniesieniami. Gdzieniegdzie występują jeszcze pojedyncze skałki, będące dowodem burzliwej historii geologicznej.
Deniwelacja terenu nie przekracza 300m, choć wysokości bezwzględne są zróżnicowane. Najwyższym szczytem okolicy jest Fakl'ovka wznosząca się na 934 m n.p.m. Innymi szczytami są tutaj: Litmanovska (631 m n.p.m.), Jarabinská (613 m n.p.m.), Medwedelica (888 m n.p.m.), Čertova skala (838 m n.p.m.), Velká h. (801 m n.p.m.).
Kotlina ma kształt krzyża rozciągniętego z północnego zachodu na południowy wschód (wzdłuż biegu Litmanovskiego Potoku) i z południowego zachodu na południowy wschód (wzdłuż biegu Popradu).
Północna część zagłębienia oddzielona jest od rejonu Starej L'ubovni rodzajem "bramy skalnej" szerokości ok. 2km. Bramę tę tworzą od zachodu utwory Małych Pienin, natomiast na wschodzie ograniczają ją skały L'ubovnianskiej Vrchoviny.

Klimat

Wpływ na klimat tego rejonu ma jego położenie. Zaznacza się tutaj strefa wpływów zarówno Małych Pienin, jak i części Beskidu Sądeckiego jakim jest Pasmo Radziejowej.
Z zachodu zaznacza się wpływ klimatu Pienin - umiarkowane zachmurzenie, głównie zachodnie i północno - zachodnie, ciepłe lato, brak silnych mrozów zimą. Zwarzywszy na zagłębienie terenu otoczonego górami jest tam chłodniej i bardziej wilgotno.
Ze wschodu i północy klimat warunkowany jest przez Pasmo Radziejowej - raczej łagodny, z silnymi wahaniami i zmianami. Roczna ilość opadów waha się od 730 do 1100mm. Średnia roczna temperatura to ok. 6°C w wyższych partiach i ok. 12°C w dolinach. Układ głównych form morfologicznych powoduje, że wiatry dolne wieją przede wszystkim z południa. Większość z nich należy do ciepłych wiatrów fenowych. Lokalnie nazywają się one wiatrami ryterskimi, a najczęściej występują w okresie zimy i wiosny.


Atrakcje geoturystyczne

4Skałki wznoszące się na około 15 m nad miejscowością Litmanova, uważane są za jedno z najlepszych odsłonięć sukcesji czertezickiej. Leżą one w północnej części wsi, przy Litmanowskim Potoku, w miejscu gdzie wpływają do niego jego dwa główne dopływy - Wielki Lipnik i Rozdziel.

Skałki Litmanowskie

5To szereg mniejszych i większych stopni wodnych powstałych na Litmanowskim Potoku. Budują je w interesujący sposób zdeformowane wapienie krynoidowe oraz radiolaryty.

Przełom Litmanowskiego Potoku

6Ok. 250 m od przystanku autobusowego przy urzędzie w Litmanowej, kierując się na południowy zachód, natrafić możemy na dopływ Litmanowskiego potoku. Idąc w górę owego prawostronnego dopływu, po kolejnych 250 m dochodzimy do odsłonięcia kompleksu skalnego zbudowanego z radiolarytów należących do Formacji radiolarytów z Czajakowej.
Jest to skałka ok. 5 m wysokości. Południowo zachodnią część budują radiolaryty odmiany zielonej, a obok, bardziej na północny wschód odsłaniają się czerwone radiolaryty.

Odsłonięcie radiolarytów w dopływie Litmanowskiego Potoku

26

AGH
Akademia Górniczo-Hutnicza
im. Stanisława Staszica
Wydział Geologii, Geofizyki
i Ochrony Środowiska
Katedra Geologii Ogólnej i Geoturystyki
al. Mickiewicza 30,
30-059 Kraków
link: journals.agh.edu.pl/geotour