Geoturystyka

Relacje z podróży - Europa

Meteory (Metéora) - skały zawieszone w powietrzu

÷Grecja, Półwysep Bałkański

1Metéora palczaste, szaroniebieskie skały zbudowane z warstw piaskowca i zlepieńca, położone na Równinie Tessalskiej (Grecja) miedzy górami Koziaka i Antihasionu, w pobliżu miasteczka Kalambáka i gór Pindos. Ukształtowane przez naturę , stanowiące pozostałość koryta rzeki wpadającej do prehistorycznego morza, które około dwudziestu pięciu milionów lat temu pokrywało teren obecnej równiny Tessalskiej. Powstałe w wyniku połączonego działania sił erozyjnych wartkiej rzeki Piniós oraz ruchów tektonicznych, których rezultatem są liczne uskoki i szczeliny ciosowe.

Osobliwy zespół skalny, utworzony przez izolowane skały o cylindrycznych kształtach w formie iglic, stożków, grzybów o płaskich powierzchniach stropowych sięgających wysokości 554 m, stanowi swoistą "bramę czasu" zapraszając do wędrówki w odległe czasy średniowiecznej Grecji i wschodniego kościoła ortodoksyjnego.

Meteory zajmują obszar około 65 km2, na którym wznoszą się 24 monumentalne ostańce skalne, należące do geologicznych atrakcji. Znajdujące się na nich zespoły klasztorne stanowią jedyną w swoim rodzaju atrakcję turystyczną, będącą pomnikiem światowego dziedzictwa kultury UNESCO.

2 Podróżując po dnie prehistorycznego morza sprzed milionów lat - równinie tessalskiej zmierzamy w kierunku miejsca charakteryzującego się niezwykłym magnetyzmem przyciągającym od setek lat, tysiące turystów i wiernych. Po kilku godzinach jazdy z Salonik, w miejscowości Trikala ukazują się nam skały Meteory wraz z znajdującym się na nich zespołem klasztornym sięgającym nieomal chmur.

3Historia klasztorów na Meteorach sięga początków IX wieku, kiedy to pierwsi pustelnicy i mnisi asceci osiedlili się na tych skałach w licznych jaskiniach, szukając schronienia i samotnego kontaktu z Bogiem. Panująca cisza i niezwykłość tego miejsca sprzyjały medytacji i kontemplacji, co sprawiło, że skały te stały się miejscem kultu religijnego, gdzie z biegiem czasu powstawało coraz więcej monastyrów. Pierwszy klasztor Metamorfozy (Duży Meteor) wzniesiony został na najwyższej skale z grupy Meteorów około roku 1336 przez mnicha Athanasisa . W latach 1387 - 1542 klasztor został odnowiony i rozbudowany przez kolejnych mieszkańców skały, mnicha Joasaf i Symeona. Kolejne klasztory powstawały na przełomie lat 1350 - 1566 , między innymi w 1350 roku powstał klasztor Warlaam oraz klasztor Świętego Stefana, w 1380 roku klasztor Rusanu, w latach 1458-1476 zbudowany został klasztor Świętej Trójcy, a około roku 1510 wybudowany został klasztor Świętego Mikołaja Odpoczywającego. W okresie największego rozkwitu i świetności, przypadającym na czasy panowania sułtana Sulejmana Wspaniałego (1520 - 1566), funkcjonowało na skałach Meteorów aż 21 monastyrów. Z upływem czasu, który odcisnął swoje piętno na ich stanie oraz pod wpływem różnych czynników: ekonomicznych (utraty majątków ziemskich), kryzysu życia zakonnego, klasztory zaczęły ubożeć i chylić się ku upadkowi. Obecnie działa sześć klasztorów, z czego cztery są już wyłącznie muzeami i zabytkami historii narodowej (Metamorfozy, Warlaam, Rusanu, Świętego Mikołaja Odpoczywającego), a dwa pozostałe w dalszym ciągu są ośrodkami ascetycznego życia zakonnego (klasztor Świętej Trójcy i Świętego Stefana).

4Światowy rozgłos i sława, jaka zaczęła towarzyszyć Meteorom, spowodowała, że w latach 70-tych XX wieku na Meteorach zaczęła rozwijać się intensywnie turystyka, która obecnie stanowi główne źródło utrzymania funkcjonujących klasztorów. Do zwiedzania udostępnione są cztery klasztory, trzy męskie i jeden żeński (Agios Stefanos). Można dostać się do nich po wykutych w skale (w 1920 r.) stopniach oraz mostach nad pełnymi grozy rozpadlinami skalnymi. Wcześniej turyści i pielgrzymi dostawali się na szczyt za pomocą przymocowanych do skały drabinek o długości 30 metrów lub wciągani byli do góry w sieci przymocowanej do konopnej liny nawijanej na kołowrót (obecnie tak dostarczane są towary). Jak głosi opowiadana przez przewodników legenda pewien podróżnik po wciągnięciu na górę, zadał pytanie, jak często wymieniany jest ten sznur , na co otrzymał odpowiedź, "Gdy dobry Bóg każe mu się przerwać".

Gdy uda się pokonać wiodące na górę stopnie rozpoczynamy zwiedzanie klasztorów, których historia sięga 600 lat, rozkoszujemy się bizantyjskim malarstwem, freskami ściennymi, ręcznie rzeźbionym ikonostasem, cennymi ikonami, pochodzącymi z XIV - XVI wieku. Wartymi uwagi i polecenia są również kamienne budowle w stylu bizantyjskim, wchodzące w skład klasztorów, wzniesione siłą własnych rąk mnichów, pokryte czerwoną dachówką, która w promieniach słońca sprawia, że surowe skały Meteorów ożywają i tętnią życiem. A gdy poczujemy się zmęczeni zwiedzaniem i przytłoczeni majestatem historii, napawamy się widokiem, który zapiera dech w piersiach oraz zapadnie w pamięci na długie lata.

5Warto także w drodze powrotnej zatrzymać się i zobaczyć Kalambake. To stare miasteczko zostało odbudowane ze zniszczeń wojennych. Wyjątkowość tego miasteczka polega na jego lokalizacji u podnóża magicznych skał Meteorów. Zabudowa jest stosunkowo nowa, jednakże pośród niej znajduje się perełka warta obejrzenia, a mianowicie katedra pod wezwaniem Zaśnięcia Matki Bolesnej z VI wieku, wzniesiona na resztkach murów dawnej świątyni Apollina. W katedrze obejrzeć można bizantyjskie freski z XIII i XIV wieku, kasetonowe (wyjątkowo rzadkie) sklepienie, podwójną marmurową kazalnicę w nawie głównej oraz przedstawienie piekła na ścianie południowej katedry.

6Planując wycieczkę na Meteory, należy rozważyć możliwość kilkudniowego pobytu, gdyż organizowane przez tamtejsze biura podróży jednodniowe wypady pozwalają tylko na pośpieszne i pobieżne zwiedzenie najwyżej dwóch klasztorów. Dla prawdziwych koneserów polecam piesze wędrówki po Meteorach w okresie wczesnowiosennym, kiedy panuje cisza i spokój, a ruch turystyczny jest znikomy. Piesze wędrowanie (zwiedzanie) posiada szereg zalet. Pozwala dotrzeć do miejsc niedostępnych w inny sposób, jak jaskinie zamieszkiwane niegdyś przez pustelników, dawno opuszczone niedostępne dziś klasztory, a przede wszystkim pozwala dostrzec piękno, jakie skrywają w sobie te surowe i niedostępne ongiś skały.

Niezależnie od tego czy będzie to krótki jednodniowy wypad, czy dłuższe piesze zwiedzanie jedno jest pewne, że wycieczka na Meteory pozostanie na zawsze niezapomnianym wspomnieniem i najlepszą pamiątką z podróży.

26

AGH
Akademia Górniczo-Hutnicza
im. Stanisława Staszica
Wydział Geologii, Geofizyki
i Ochrony Środowiska
Katedra Geologii Ogólnej i Geoturystyki
al. Mickiewicza 30,
30-059 Kraków
link: journals.agh.edu.pl/geotour