Geoturystyka

Relacje z podróży - Azja

Chiny - mniejszości narodowe

÷Chiny, Prowincja Guizhou

Chiny to barwna mieszanka mniejszości narodowych, jest ich tu ponad 50. W maju tego roku (pracuję w Chinach w prowincji Guangxi) odbyłam krótką wycieczkę po południowo-wschodniej części prowincji Guizhou. Udało mi się zobaczyć kilka wiosek zamieszkałych przez ludność Miao i Dong.

Mniejszość etniczna MIAO

1Grupa etniczna Miao liczy obecnie około 8 milionów ludności i zamieszkuje głównie prowincje: Guizhou, Hunan, Yunan, Sichuan, Guangxi, Hubei i wyspę Hainan. W czasie panowania Dynastii Shang i Zdou żyli nad Jangcy, a potem zaczęli migrować na południe Chin. Mają własny dialekt, posiadali też własne pismo, ale niestety zostało wyparte przez język chiński.
Ludność wierzy w wielu bogów i oddaje cześć przodkom i smokom. Niektórzy są nawet katolikami.
Większość obszarów zamieszkałych przez Miao to teren pagórkowaty lub górzysty, poprzecinany licznymi rzekami. W związku z ciepłym klimatem i licznymi opadami uprawia się: pszenicę, ryż, kukurydzę, ziemniaki, sorgo, fasolę, kaszę jaglaną, orzeszki ziemne, tytoń, trzcinę cukrową, bawełnę, herbatę "olejowo-rumiankową".
Ich stroje są bardzo różne i kolorowe. Mężczyźni noszą płócienne marynarki w kolorowe wzory i dodatkowo narzucają na ramiona wełniane koce o geometrycznych wzorach (półn. Guizhou i półn-wsch. Yunnan). W innych rejonach noszą marynarki, a raczej bluzy zapięte po lewej stronie na guziki od góry do dołu, długie spodnie, szerokie pasy i długie czarne chusty. Kobiety ubierają się różnie w poszczególnych wioskach. W zach. Hunanie i półn-wsch. Guizhou noszą żakiety zapięte na guziki po prawej stronie i spodnie, przy czym ozdabiają szyje, rękawy i nogawki spodni. W innych rejonach ubierają ozdobne krótkie żakiety, a pod nimi króciutkie bluzeczki (podkoszulki). 2Na specjalne okazje i święta noszą biżuterię. Uwielbiają śpiewać i tańczyć. Muzyka jest przyjemna dla ucha, melodyjna, rytmiczna, a piosenki posiadają głęboką emocjonalną treść. Typowymi instrumentami są: bębny miedziane, krótkie i długie bambusowe flety i rogi bawoła. Ludność Miao świętuje rozliczne festiwale, takie jak: Dragon Boat Festival, Flower Mountain Festival, Tasting New Rice Festival, Pure Brightness festival i The Beginning of Autumn Festival. W Yunnanie najbardziej znanym świętem jest "Stepping over Flower Mountains". Organizuje się wtedy zawody w wdrapywaniu się na bambusową drabinę, taniec smoka i lwa.

Mniejszość etniczna DONG

Wstęp

Istnieje dość szeroko rozpowszechnione wśród ludzi zachodu błędne przekonanie, że wszyscy mieszkańcy Chin są do siebie podobni. Pamiętając, że kraj zajmuje 9, 596,960 km kwadratowych jasnym jest, że to nie może być prawdą. Tak jak w Europie i Ameryce, w Chinach mieszka wiele różnych grup etnicznych. Największą grupę etniczną w Chinach stanowią Han, liczy ona 990 milionów ludzi. Lud Dong liczy około 2.5 miliona osób. Niezliczone wioski zamieszkiwane przez ludność Dong są umiejscowione pośród pokrytych drzewami wzgórz, porozrzucane na olbrzymim obszarze na granicy Hunan-Guizhou-Guangxi.
Populacja tej grupy etnicznej w Chinach sięga 2.5 miliona osób. Położone nie dalej niż 300 km na północ od zwrotnika raka tereny zaludnione przez ludność Dong mają łagodny klimat i średnią opadów 1,200 mm. Ludność ta uprawia olbrzymią ilość drewna, które jest transportowane i wysyłane na sprzedaż. Tong-oil, lacquer i drzewa kameliowe są również uprawiane dla ich jadalnego oleju i żywicy.
Najbardziej popularnym drzewem jest świerk, który uprawia się na bardzo szeroką skalę. Kiedy tylko urodzi się dziecko, rodzice sadzą dla niego drzewka świerku. Kiedy dziecko osiąga 18 lat i wychodzi za mąż (żeni się ) - również te świerki dojrzewają i są ścinane, by wybudować z nich domy dla pana młodego i panny młodej. Z tego powodu drzewa te są nazywane również "18-letnimi drzewami". Wraz z wprowadzeniem naukowych metod uprawy, drzewa świerku mogą dojrzewać w ciągu 10 lat, lecz określenie "18-letnie drzewa" wciąż funkcjonuje wśród ludności Dong.
Rolnictwo jest innym głównym zajęciem Dongów, którzy uprawiają ryż, pszenicę, millet, kukurydzę i słodkie ziemniaki. Głównymi sprzedawanymi przez nich roślinami są bawełna, tytoń, rzepak i soja. Nie posiadając własnego pisma wielu Dongow uczyło się czytać i pisać po chińsku. Filologowie wysłani przez rząd centralny pomogli w 1958 roku opracować pisaną wersję języka Dongów w oparciu o alfabet łaciński.

Zwyczaje i obyczaje

3Dongowie zamieszkują wioski złożone z 20-30 gospodarstw usytuowanych blisko strumieni. Są tam również duże wioski złożone z 700 gospodarstw. Domy zbudowane z drewna świerkowego mają z reguły 2 lub trzy kondygnacje. Te stojące na stromych zboczach bądź brzegu rzeki - wsparte są na belkach. Ludzie żyją na wyższych piętrach, a parter przeznaczony jest dla zwierząt domowych i drewna na opał. Dawniej duzi właściciele ziemscy i bogaci wieśniacy zamieszkiwali w dużych domach z rzeźbionych bali i z malowanymi kolumnami. Ścieżki w środku wioski są wysypane żwirem. W większości wiosek są stawy rybne. Jedną z charakterystycznych cech wiosek Dongów są wieże bębnowe (drum towers). Spotkania i uroczystości odbywają się przed tymi właśnie wieżami. Dongowie zbierają się tam by tańczyć i radować się w nowy rok. Wieża bębnów w wiosce Gaozhen jest wyjątkowo dekoracyjna. Wysoka na 13 pięter, udekorowana rzeźbionymi smokami, feniksami, kwiatami i ptakami.
Równie spektakularna jest ludowa sztuka budowania mostów. Drewno, kamienne łuki, podpory i bambus są używane do ich wznoszenia. Zadaszone mosty, które Dongowie nazwali mostami "wiatru i deszczu", są najlepiej znane ze względu na swój styl architektoniczny. Most wiatru i deszczu Chenyang w Sanjiang ma 165 m długości, 10 metrów szerokości i zawieszony jest od 10 do 20 metrów nad wodą. Pokryty gontem ozdobionym kwiatami, posiada na swoich bokach pięć podobnych do pagód wielopoziomowych pawilonów pięknie ozdobionych rzeźbami. Jest to osłonięta droga z poręczami i ławkami dla osób chcących usiąść i cieszyć się okoliczną scenerią. Typowa dongijska dieta składa się głównie z ryżu. W górzystych terenach lepki ryż jedzony jest z pieprzem i peklowanymi warzywami.
Tradycyjne dongijskie stroje tkane są w domu. Lepsze materiały i jedwab używane są do dekoracji i szycia strojów świątecznych. Stroje tkane maszynowo z czarnymi, purpurowymi bądź niebieskimi nadrukami stają się coraz popularniejsze. Mężczyźni zwykle ubierają krótkie bluzy z guzikami z przodu. W górzystych okolicach na południu ubierają suknie bez kołnierza i turbany. Kobiety ubrane są w spódnice lub spodnie z pięknie wyszywanymi zakończeniami. Kobiety okrywają swoje nogi i głowy szalami i układają włosy w koki.
Wiele popularnych legend i wierszy, ogarniających szerokie spektrum tematów, było przekazywanych przez Dongów z pokolenia na pokolenie. Ich piosenki są raczej entuzjastyczne, podczas gdy utwory narracyjne są subtelne i nie bezpośrednie, aluzyjne i głębokie. Pieśni i tańce stanowią ważny element życia Dongów. Dorośli uczą dzieci tradycyjnych pieśni i młodzi ludzie je śpiewają.
Przed rokiem 1949 feudalna, patriarchalna rodzina stanowiła podstawową jednostkę społeczną. Kobiety znajdowały się na najniższym szczeblu drabiny społecznej, i często zabraniano im dotykać świętych przedmiotów. Dziewczęta żyły oddzielnie na wyższych piętrach i żaden mężczyzna nie mógł ich odwiedzać. Po małżeństwie kobiety dostawały kawałek tzw. "kobiecej ziemi" do uprawy na własne potrzeby. Monogamia była i jest normą. Bezdzietne pary mogły adoptować synów i jedynie mężczyźni mogli dziedziczyć rodzinne dobra.
Świeżo poślubiona kobieta w dalszym ciągu mieszkała ze swymi rodzicami, chodząc do domu swego męża jedynie przy specjalnych okazjach. Zamieszkiwała razem ze swym mężem dopiero po urodzeniu pierwszego dziecka.
Uroczystości pogrzebowe u Dongów podobne są do tych odprawianych przez Hans, jednak w Congjiang zmarły układany jest w trumnie umieszczanej na zewnątrz i nie zakopywanej. Przed powstaniem Chińskiej Republiki Ludowej ceremonie religijne były bardzo wystawne, uroczyste i kosztowne. Po roku 1949 zostały bardzo uproszczone. Dongowie czczą swych przodków, składają pokłony przed wieloma bóstwami i duchami. W specjalny sposób czczą "świętą matkę", której ołtarze i świątynie były wznoszone w wioskach.
Dongowie mają wiele festiwali: Święto Wiosny, Bydła, Nowych zbiorów, Czystej Jasności i Łodzi Smoka.

Historia

4W czasach dynastii Qin i Han (221 B.C. - A.D. 220) na terenach dzisiejszych prowincji Guangdong i Guangxi żyło wiele plemion. Lud Dong to potomkowie jednego z tych plemion, żyjącego w owym czasie w niewolniczej społeczności. Niewolnictwo stopniowo przeobraziło się w społeczeństwo feudalne w czasach dynastii Tang (618-907).
Rolnictwo rozwinęło się raptownie w czasach dynastii Qing (1644-1911) na terenach zamieszkiwanych przez Dongów w południowo-wschodnim Guizhou i południowo-zachodnich prowincjach Hunan. Produkcja ryżu wzrosła wraz z rozwojem infrastruktury irygacyjnej. W dongijskich miastach pojawili się pracujący na własną rękę rzemieślnicy. W niektórych większych miastach i siedzibach hrabstw pojawiły się rynki, także wielcy panowie feudalni zaczęli robić interesy. Po wojnie opiumowej (1840-1842) Dongowie biednieli jeszcze bardziej, eksploatowani przez imperialistów, urzędników panującej dynastii i miejscowych panów i uzurpatorów.
Dongowie, którzy przez cały czas walczyli ze swymi ciemiężycielami, bardziej aktywną walkę o własną emancypację rozpoczęli po utworzeniu Chińskiej Partii Komunistycznej w 1921 roku. Służyli jako przewodnicy i dostarczali ziarna Chińskiej Armii Czerwonej, kiedy ta maszerowała przez ich tereny w trakcie Długiego Marszu w połowie lat 30-tych zeszłego stulecia. W 1949 roku jednostki partyzanckie zorganizowane przez Dongów, Miao, Han, Zhuang i Yao walczyły ramię w ramię z regularną Ludową Armią Wyzwoleńczą (People’s Liberation Army) by wyzwolić siedzibę hrabstwa Longsheng.

Druga połowa 20-ego wieku
Przełomowe wydarzenie w historii Dongów miało miejsce 19 sierpnia 1951 roku, kiedy autonomiczne hrabstwo Dongów, Miao i Yao - Longsheng, zostało ustanowione. Następnie powstało także autonomiczne hrabstwo Sajiang Dong w Guangxi, autonomiczne hrabstwo Tongdao Dong w Hunan, autonomiczna prefektura Miao-Dong w południowo-wschodnim Guizhou i autonomiczne hrabstwo Xinhuang Dong w Hunan. Powstanie autonomicznych hrabstw polepszyło relacje między różnymi grupami etnicznymi i wyeliminowało niezrozumienie, nieufność i pretensje żywione przez klasy rządzące Dongów i innych mniejszości etnicznych. W hrabstwie Congjiang , Guizhou Dongowie wojowali z Miao ponad sto lat o to, do kogo należy strumień. Problem został rozwiązany dopiero po utworzeniu autonomicznej prefektury Miao-Dong, od tej pory żyją w harmonii.
Innym znaczącym wydarzeniem było przeprowadzenie reformy rolnej, która zakończyła feudalny ucisk, pod którym członkowie tej grupy etnicznej cierpieli przez wieki.
Dongowie, którymi zawsze rządzono, a którzy nigdy sami o sobie nie dysponowali, teraz w końcu mają na to szanse. Wiele kobiet dongijskich, które wcześniej nie miały żadnego statusu politycznego zajmuje odpowiedzialne stanowiska w administracji hrabstwa bądź prefektury.
Postępy zostały uczynione także na wielu innych polach po 1949 roku. Wraz z otwarciem szkół, wszystkie dzieci pomiędzy 7 a 10 rokiem życia w wiosce Longping, np., uczestniczą w lekcjach. Malaria i inne choroby, które zabijały wielką ilość osób, zostały w większości wyeliminowane, dzięki poprawie opieki zdrowotnej i zniknięciu czarowników (ludowych uzdrawiaczy). Wcześniej nie było przemysłu na terenach zamieszkiwanych przez Dongów. Dziś małe fabryczki produkują narzędzia rolnicze, nawozy chemiczne, cement, papier i inne rzeczy. Elektryczność wytwarzana przez małe generatory napędza pompy irygacyjne i oświetla domy w wielu dongijskich wioskach.

26

AGH
Akademia Górniczo-Hutnicza
im. Stanisława Staszica
Wydział Geologii, Geofizyki
i Ochrony Środowiska
Katedra Geologii Ogólnej i Geoturystyki
al. Mickiewicza 30,
30-059 Kraków
link: journals.agh.edu.pl/geotour