Geoturystyka

Relacje z podróży - Australia i oceania

Superpit - gorączka złota

÷Australia, Kalgoorlie

ZŁOTO! ZŁOTO! ZŁOTO (!) wołano w całej Zachodniej Australii, kiedy Artur Bayley i Wiliam Ford w roku 1892 znaleźli 554 ounces złotych samorodków w przeciągu kilku dni na obrzeżach obecnego Coolgardie, rozpoczynając w ten sposób największą w historii Australii "gorączkę złota".

1Przemykając samochodem z pełną klimatyzacją odległość ponad 600 km dzielącą Perth (stolicę Zachodniej Australii) do Kalgoorlie z łatwością pokonujemy ten dystans w ciągu siedmiu godzin. Dzisiaj trudno sobie wyobrazić, jak bardzo wyczerpująca musiała być w tamtych czasach wędrówka ludzi żądnych bogactwa.

Tak więc prawie sto lat temu wiadomość o złocie spowodowała masowy napływ tysięcy młodych ludzi z Europy - kobiet i mężczyzn, często zupełnie nieprzygotowanych do życia i pracy w ekstremalnych warunkach - bowiem trzeba było wówczas ciężko pracować starając się przetrwać o minimalnej dziennej porcji wody. Roczny opad deszczu w tym rejonie wynosi zaledwie 252 mm. Bardziej zamożni posiadali konie, wielbłądy lub nawet rowery, inni zazwyczaj pchali swój dobytek przed sobą na prymitywnych, skleconych z gałęzi drzew taczkach - setki kilometrów przez bezdroża, nieznany Europejczykom busz i pustynne okolice.

W ciągu kilku lat, w tamtych czasach, powstawały "jak grzyby po deszczu" małe miasteczka - Kalgoorlie, Boulder, Kambalda, Norseman, Menzies, Leonora i Laverton, których centralnym punktem były banki, hotele i gospody.
Ciężko zapracowane złoto płynęło strumieniami do kieszeni bankierów i hotelarzy, gdy tymczasem przybysze z Europy, szczególnie z Anglii i Irlandii, młodzi ludzie w wieku 20 - 25 nagminnie umierali z wycieńczenia, odwodnienia czy też zapylenia płuc. Odwiedzając tamtejsze cmentarze łatwo się można o tym przekonać.

2Na wąskim odcinku przestrzeni pomiędzy Kalgoorlie i Boulder odkryto największą ilość złota nazywając to miejsce "The Golden Mile" (Złota Mila). Był to okres największego dobrobytu i najszybszego rozwoju Zachodniej Australii. Do miejsca, w którym woda była droższa od złota doprowadzono kolej, a także rurociąg wodny o długości ponad 563 km. Autorem obu projektów był doskonały irlandzki inżynier Charles Y. O'Connor. Szczyt rozwoju przypadł na rok 1903 lecz jeszcze przez wiele dziesięcioleci dobrobyt tego stanu miał silne oparcie w przemyśle wydobywczym.

W latach siedemdziesiątych, ze względu na niską cenę złota $50/ounce na giełdach światowych tylko jedna kopalnia była czynna na obszarze "The Golden Mile". W latach 1980 - 1990 w związku ze zwiększonym zapotrzebowaniem na złoto i wprowadzeniem nowych, bardziej opłacalnych technologii, wywołano tym samym nową "Gorączkę Złota". W 1980 roku cena złota osiągnęła $752/ounce, a produkcja tego cennego kruszca osiągnęła rekord ustanowiony w 1903 roku. Wprowadzając wówczas ciężki sprzęt, wprowadzono metodę wydobycia tzw. odkrywkową, tworząc ogromne "dziury" w ziemi.
Na początku XX wieku średnia zawartość złota w jednej tonie rudy wynosiła około 60 gramów. Obecnie wynosi 2 - 3 gramy złota w tonie urobku....

3W miejscu "The Golden Mile" powstała tzw. "The Super Pit" - największa w Australii kopalnia odkrywkowa złota. Szerokość tego wykopu wynosi 1.2 km, długość 3 km, a głębokość 260m, co stanowi ok. połowę jego docelowej wielkości. Okazuje się, że zakończenie wydobycia w tym miejscu złota przewiduje się na okres od 10 do 15 lat. Roczne wydobycie złota wynosi 850,000 ozs.
Gigantyczne wywrotki wysokości 6 m, szerokości 7 m, i ładowności 225 ton - jadąc serpentynami wokół wykopu - z mozołem wywożą na powierzchnię ziemi ogromne ilości rudy. Zawartość złota w ładunku każdej z nich odpowiada wielkości piłki do golfa (16 ozs).
Proszę sobie wyobrazić, że cena jednej wywrotki wynosi $3,000,000. - a zużycie paliwa - 4000 litrów/dobę. Koszt jednej opony ważącej 6 ton wynosi $25,000. - zaś jej żywotność zwykle nie przekracza 4000 godzin jazdy po ostrych, skalnych drogach kopalnianych.

4Interesujące jest również i to, że ta kopalnia zatrudnia 650 pracowników, z czego ponad 25% operatorów wywrotek, koparek czy spychaczy stanowią kobiety (!). Praca w kopalniach trwa 7 dni w tygodniu i 24 godzin na dobą (są to dwie zmiany po 12 godzin). Po tygodniu pracy operatorzy dziennej zmiany mają 3 dni wolne od pracy, następnie pracują 7 dni na nocnej zmianie, aby po 4 dniach wolnych od pracy powtórzyc cykl i wrocić na dzienną zmianę. Także nie jest to nawet dzisiaj łatwy aczkolwiek dobrze płatny sposob zarabiania na kawałek chleba.

Dzisiejsze Kalgoorlie ciągle mające "posmak Dzikiego Zachodu" - liczy 30 tysięcy osób i jest największym miastem istniejącym wewnątrz australijskiego kontynentu. Mieszczą się tu biura wielu kopalń, a przede wszystkim zaplecze techniczne, świadczące usługi na rzecz tych kopalń.

5Dobrze jest rozwinięta turystyka w tym mieście - oferująca wiele atrakcji: zwiedzanie wystawy minerałów i nieczynnej kopalni złota, przepłukiwanie złota, prezentacja wytopu złota, zwiedzanie muzeum poświęconego pierwszym poszukiwaczom złota i złotym czasom tego miasta, jazda na wielbłądach, rodeo - ujeżdżanie dzikich koni, wielbłądów i byków, zwiedzanie opustoszałych miasteczek itp. Zwiedzając bezludne okolice, należy uważać na opustoszałe sztolnie, których nie brak w tych okolicach. Możliwe jest również zapoznanie się z unikalną kulturą Aborygenów - warto obejrzeć aborygeńskie obrazy, zwyczaje i wierzenia.

Najlepszym okresem na zwiedzanie Kalgoorlie, głównie ze względu na umiarkowaną temperaturę - jest wiosna, piękny sezon przypadający na miesiące wrzesień - listopad, a także jesień (marzec - maj). Okres wiosny jest niesamowity, ma bowiem dodatkowy walor jakim jest kwitnięcie niemalże dywanów przepięknych, dzikich kwiatów, jak również pojedynczych unikalnych roślin, niespotykanych gdzie indziej, na żadnym innym kontynencie.

Kończąc nasz reportaż napisany na szybko po powrocie z tej niesamowicie interesującej eskapady - polecamy nieutrudzonym obieżyświatom, szczególnie zakochanym we florze i faunie tego kontynentu, a przede wszystkim miłośnikom geologii umiejącym wyszukiwać cenne minerały, by odwiedzili niezapomniane "złote miasto" - Kalgoorlie.

Do Kalgoorlie można wybrać się samochodem - koszt podróży wynosi 120 dolarow - tam i z powrotem, wygodna nowoczesna kolejka, pokonująca tę odległość równie w siedem godzin - cena $70.- w jedną stronę, lub dla miłośników latania - samolotem. Cena biletu tym środkiem lokomocji w obie strony aktualnie wynosi od $280.- wzwyż.

26

AGH
Akademia Górniczo-Hutnicza
im. Stanisława Staszica
Wydział Geologii, Geofizyki
i Ochrony Środowiska
Katedra Geologii Ogólnej i Geoturystyki
al. Mickiewicza 30,
30-059 Kraków
link: journals.agh.edu.pl/geotour